اصول حق تعیین سرنوشت ملی و تمامیت ارضی برای حل بحران قره باغ

مسئله حفظ تمامیت ارضی کشورها و احترام به حق تعیین سرنوشت ملی همچنان در مرکز توجه میانجیان صلح بحران قره باغ قرار دارد. این دو اصل مهم در اسناد رسمی سازمان ملل متحد نیز گنجانده شده است. جمهوری آذربایجان همیشه بر اصل حفظ تمامیت ارضی خود تأکید داشته، ولی در عین حال در تضاد با تعاریف بین المللی در خصوص تمامیت ارضی می باشد. سازمان ملل ضمن شناسایی استقلال کشور "کوزوو" و جدایی آن از یوگسلاوی سابق اعلام داشت که نقض تمامیت ارضی کشورها شامل این جمهوری نمی باشد، زیرا معنای نقض تمامیت ارضی اشغال قلمروی کشوری از سوی ارتش کشور دیگر می باشد. در مورد "کوزوو" چنین نبوده، این جمهوری در اشغال ارتش بیگانه بوده و مردم این خطه حق تعیین سرنوشت ملی خود را ادا کرده اند.
قره باغ نیز وضعیتی مشابه "کوزوو" دارد، آذربایجان خود ادعا دارد که قره باغ در قلمرو آن کشور بوده و از سوی هیچ کشوری اشغال نشده است، پس در نتیجه رهبری باکو باید به خواست مردم قره باغ نیز احترام گذاشته و استقلال آنرا به رسمیت بشناسد. این موضع سازمان ملل بار دیگر ثابت می کند که اصول حفظ تمامیت ارضی کشورها و حق تعیین سرنوشت ملی مکمل یکدیگر می باشند و تضادی با یکدیگر ندارند. حتی در اسناد کنفرانس جهانی "مونته ویدئو" تأکید شده است که جمهوری های شناخته نشده نیز حق دارند از تمامیت ارضی خود دفاع کنند. در نتیجه اگر آذربایجان روزی به قره باغ حمله کند، دو اصل جهانی را نقض خواهد کرد: حق تعیین سرنوشت ملی و تمامیت ارضی جمهوری قره باغ.

کارشناسان امور سیاسی بر سر مسئله نقض تمامیت ارضی نیز توافق ندارند. بطور مثال آیا ورود تانک های کشوری به کشور دیگر و یا بمباران هوایی کشوری از سوی کشور دیگر ولو بدلیل انهدام مراکز تروریستی نقض تمامیت ارضی محسوب می شود یا خیر؟ آیا استقلال خواهی حوزه یا استان خودمختار کشوری که هیچگونه تجانس فرهنگی، معنوی و تاریخی با ملت کشور "مادر" ندارند، نقض تمامیت ارضی محسوب می گردد یا خیر؟